De Haenyeo – een bijzondere groep duikers
Wij zagen op TV een reportage van ‘Reizen Waes’ over de Haenyeo en vonden dat zo interessant dat wij daar een eigen artikel over hebben geschreven.
Aan de kust van het Koreaanse eiland Jeju kom je een bijzondere groep duikers tegen: de Haenyeo, letterlijk “zeevrouwen”. Het zijn vrouwelijke vrijduikers die al generaties lang de zee opgaan om onder water onder abalone, zee-egels, schelpdieren en zeewier te verzamelen.
Zonder perslucht en zonder duikfles duiken ze vaak 10 tot 20 meter diepte en blijven ze één à twee minuten onder water. Bij het bovenkomen laten ze hun kenmerkende, fluitende ademgeluid horen: ‘Sumbisori’. (Youtube 2:16)
Geen beslagen duikmasker met ‘Ssuk’
Maar er is een detail dat iedere duiker waarschijnlijk herkent: een beslagen duikmasker en de Haenyeo hebben daar een heel bijzondere, traditionele oplossing voor. Ze gebruiken namelijk Mugwort of Alsem(Koreaans: Ssuk), een soort Bijvoet. Ze wrijven dit over de binnenkant van hun duikmasker, vaak gecombineerd met een beetje speeksel. Daarmee wordt het glas behandeld voordat ze het water ingaan, waardoor het minder snel beslaat.
En eigenlijk is dat helemaal niet zo vreemd. Het principe is hetzelfde als bij de bekende “spuugtruc” die veel duikers gebruiken: door een dun laagje op het glas te creëren, vormt vocht zich minder snel tot talloze kleine druppeltjes die het zicht vertroebelen. Ook moderne duikmaskers kunnen op die manier met speeksel worden behandeld.
Het mooie is dat de Haenyeo deze kennis niet uit een duikboek hebben gehaald. Het is praktische kennis die van generatie op generatie is doorgegeven. Hun hele manier van werken is gebaseerd op ervaring met de zee, het weer, de stroming en de natuur.
De cultuur van de Haenyeo is dan ook veel meer dan alleen duiken. In 2016 werd de cultuur van de Haenyeo door UNESCO opgenomen op de lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid.
Dus mocht je ooit met een beslagen masker onder water zitten en denken: “Had ik maar een goede anti-fog bij me…” — denk dan aan de Haenyeo van Jeju. Een beetje Ssuk en spuug, en ze gaan gewoon weer verder.
